Individuation: Tại sao bạn cảm thấy 'lạc lõng' dù cuộc sống ổn?
Ba mươi hai tuổi, có công việc ổn, có người yêu, có tài khoản tiết kiệm, có xe. Và cứ đến chín giờ tối chủ nhật, một cảm giác trống rỗng bắt đầu chạy từ dạ dày lên đến ngực. Bạn nằm cuộn mình trên giường, mở điện thoại lên xem story bạn bè cho đến khi buồn ngủ. Không khủng hoảng. Không bi kịch. Chỉ là cảm giác rằng cuộc sống đang diễn ra tốt đẹp, và bạn thì đang đứng bên lề chính nó, như khách xem một bộ phim về chính mình.
Jung có tên cho trạng thái này, và nó không phải bệnh.
"Buổi chiều" của đời không chạy được bằng chương trình của "buổi sáng"
Trong Stages of Life (CW 8, para 784), Jung viết:
"One cannot live the afternoon of life according to the program of life's morning; for what was great in the morning will be little at evening, and what in the morning was true will at evening have become a lie."
Nửa đầu đời là thời của việc mở rộng cái tôi: học, cạnh tranh, lập nghiệp, xây dựng vị thế. Bạn chạy theo một bộ chương trình viết sẵn, và nếu chạy giỏi, bạn thắng. Nhưng khi cái tôi đã có đủ thứ nó cần, một nhu cầu khác bắt đầu trỗi dậy từ bên dưới. Cảm giác lạc lõng giữa cuộc sống ổn định chính là dấu hiệu của sự chuyển giao. Psyche của bạn đã hoàn thành nhiệm vụ buổi sáng và bắt đầu hỏi câu hỏi của buổi chiều: tất cả những thứ này, để làm gì?
Ví dụ thứ nhất: người thành công đúng lịch trình. Tốt nghiệp loại giỏi, đúng ngành, vào công ty lớn, thăng chức đúng nhịp. Rồi một ngày ngồi trong phòng họp, nghe bản trình chiến lược quý tới, và nhận ra mình không cảm thấy gì. Không phải vì công ty tệ. Mà vì cái cậu 22 tuổi từng khát khao vị trí đó, và con người 32 tuổi bây giờ không còn là cậu ta. Cái tôi cũ đã hoàn thành, và cái tôi mới chưa có chương trình.
Ví dụ thứ hai: lịch trình kín mít. Mỗi tối đều có kèo, mỗi cuối tuần đều có chỗ đi. Người ngoài ghen tị. Nhưng FOMO kín mít như vậy thường là một tấm khiên. Im lặng một buổi tối ở nhà là đủ để câu hỏi trỗi dậy: đây có phải cuộc đời tôi muốn? Nên ta lấp đầy mọi khoảng trống, và gọi đó là sống.
Ví dụ thứ ba: người bỏ nghề giữa dòng. Ba lăm tuổi, rời bỏ ngành tài chính, về mở một tiệm nhỏ. Bạn bè gọi đó là khủng hoảng tuổi trung niên. Jung sẽ gọi đó là individuation gõ cửa. Không phải vì tiệm nhỏ đó đúng. Mà vì người đó cuối cùng chịu nghe cái mình thực sự là, thay vì tiếp tục đọc chương trình của buổi sáng.
Góc nhìn gây giật mình: cảm giác lạc lõng không phải dấu hiệu bạn đi sai đường. Là dấu hiệu bạn đã đến nơi
Phản ứng thông thường khi cảm thấy trống rỗng giữa cuộc sống ổn là: chắc tôi chọn sai, đổi lại từ đầu. Jung nhìn ngược lại. Trong The Undiscovered Self (1957), ông viết: càng đông đảo đám đông, cá thể càng trở nên không đáng kể. Cuộc sống "ổn" mà bạn đang có là một kịch bản tập thể: học ngành này, lấy công việc này, cưới người này, mua căn hộ này. Khi bạn chạy trơn tru trong kịch bản đó mà vẫn thấy trống rỗng, không phải kịch bản sai. Mà là bạn, với tư cách một cá thể duy nhất, không thể lấp đầy bằng một kịch bản viết cho số đông.
Còn một điểm nữa, quan trọng và dễ bị hiểu sai: individuation không có nghĩa là trở nên đặc biệt. Nó có nghĩa là trở nên trọn vẹn. Jung mở đầu hồi ký Memories, Dreams, Reflections bằng câu: "My life is a story of the self-realization of the unconscious." Đời ông là câu chuyện nhận thức bản thân của vô thức. Con đường đó không dẫn đến một phiên bản hào nhoáng hơn của bạn. Nó dẫn đến một phiên bản ít hào nhoáng hơn nhưng trung thực hơn: biết mình ghét gì, biết mình cần gì, biết cái giá của chính mình.
Vậy thì làm gì với cảm giác lạc lõng
Đừng đuổi nó đi bằng một kỳ nghỉ hay một lời khuyên "nghỉ ngơi cho khỏe". Hãy coi nó như một lá thư. Nó nói: chương trình cũ đã xong, và bạn có quyền viết chương trình tiếp theo theo ngôn ngữ của chính mình, kể cả khi ngôn ngữ ấy kém ấn tượng hơn trong mắt người khác.
Nếu tuần này bạn đang đứng ở ngã đường giữa "ổn" và "thật", Thông điệp vũ trụ có thể là tấm gương nhỏ giúp bạn nhìn rõ mình hơn. Đôi khi câu trả lời bạn cần không đến từ thêm một bài đánh giá bản thân, mà từ một thông điệp đúng lúc.
Hôm nay, vũ trụ nhắn gửi điều gì cho bạn?
✦ Rút bài hôm nay